Een avond zonder schermen: waarom steeds meer gezinnen in Nieuwleusen weer samen een spel spelen

Het is een herkenbaar beeld in veel huiskamers: iedereen zit bij elkaar, maar iedereen kijkt naar een ander scherm. Steeds meer gezinnen, ook in Nieuwleusen, kiezen daarom voor een eenvoudige afspraak: één avond per week gaan de telefoons en tablets in een la en komt er een spel op tafel. Wie niet weet waar te beginnen, vindt bij TheGameRoom uitleg over spellen voor elke leeftijd, van klassiekers tot nieuwe titels. Maar wat levert zo’n schermvrije spelletjesavond kinderen eigenlijk op? En welke spellen kies je voor welke leeftijd?

Waarom juist nu?

Schermen zijn niet meer weg te denken uit het gezinsleven. Kinderen gebruiken ze voor school, om met vrienden te praten en om te ontspannen. Toch groeit bij veel ouders het gevoel dat het wel wat minder mag.

Ook de overheid denkt mee. In juni 2025 kwam het kabinet met een duidelijk advies voor ouders over schermgebruik. Daarin staat onder meer dat schermgebruik voor kinderen onder de twee jaar wordt afgeraden, dat jongeren vanaf twaalf jaar niet meer dan drie uur per dag achter een scherm zouden moeten zitten, en dat ouders beter tot vijftien jaar kunnen wachten met sociale media zoals TikTok en Instagram.

Het advies gaat niet alleen over minder schermtijd, maar ook over een goede balans met andere activiteiten. Een vaste spelletjesavond past daar precies in.

Wat kinderen leren van een spelletje

Een bordspel lijkt gewoon tijdverdrijf, maar kinderen leren er ongemerkt veel van.

Concentratie

Een spel vraagt aandacht. Je moet onthouden wat de regels zijn, opletten wat anderen doen en vooruitdenken. Anders dan bij veel apps en video’s komt er niet elke paar seconden een nieuwe prikkel. Kinderen oefenen zo om langer bij één activiteit te blijven.

Omgaan met verliezen

Misschien wel de belangrijkste les. Bij een spel verlies je regelmatig, en dat is goed. Kinderen leren dat verliezen erbij hoort, dat je er niet boos om hoeft te worden en dat je het de volgende keer opnieuw kunt proberen. Ouders kunnen daarbij het goede voorbeeld geven door zelf sportief te verliezen.

Samen zijn

Aan tafel praat je met elkaar, lach je om een onverwachte zet en help je een jonger broertje of zusje. Kinderen leren op hun beurt wachten, afspraken nakomen en rekening houden met anderen. Dat zijn vaardigheden die ze op school en later in het leven goed kunnen gebruiken.

Rekenen, lezen en plannen

Veel spellen oefenen ongemerkt schoolvaardigheden: tellen, optellen, kaarten lezen of een strategie bedenken voor de komende beurten.

Welke spellen passen bij welke leeftijd?

Een paar tips bij het kiezen:

• Kijk naar de speelduur. Voor jonge kinderen is twintig minuten vaak genoeg.
• Kies af en toe een coöperatief spel, waarin je samen tegen het spel speelt. Dat voorkomt ruzie en leert samenwerken.
• Laat kinderen zelf mee kiezen. Dan voelen ze zich betrokken.
• Pas de regels gerust aan als een spel te moeilijk is.

Zo maak je er een vaste gewoonte van

Een schermvrije avond werkt het best als het een vast ritueel wordt. Een paar ideeën:

• Kies een vaste dag, bijvoorbeeld zondagavond of woensdag na het eten.
• Spreek af dat iedereen meedoet, ook de ouders. Kinderen merken het meteen als papa of mama stiekem op de telefoon kijkt.
• Leg alle schermen op één plek, liefst uit het zicht.
• Laat iedereen om de beurt een spel kiezen.
• Maak het gezellig met iets lekkers op tafel.

Begin klein. Eén uur per week is al een mooi begin. Merk je dat het goed bevalt, dan kun je het altijd uitbreiden.

En als de kinderen protesteren?

Vooral oudere kinderen en tieners zijn niet altijd meteen enthousiast over een avond zonder telefoon. Dat is begrijpelijk: hun sociale leven speelt zich voor een deel online af. Een paar manieren om het toch te laten slagen:

• Leg uit waarom je het doet, zonder te preken. Het gaat om samen tijd doorbrengen, niet om straf.
• Geef ze inspraak in de dag, het tijdstip en het spel.
• Kies spellen die bij hun leeftijd passen. Een kleuterspel voelt voor een twaalfjarige als een belediging.
• Laat zien dat het ook voor jou geldt. Ouders die zelf hun telefoon wegleggen, zijn het sterkste argument.
• Houd het kort in het begin. Liever een uur waarin iedereen plezier heeft dan een hele avond met chagrijnige gezichten.

Veel ouders merken dat het verzet na een paar weken vanzelf minder wordt. Zodra kinderen ontdekken dat ze kunnen winnen van hun ouders, is de interesse vaak snel gewekt.

Ook voor opa en oma

Een spelletjesavond is ook een mooie manier om generaties samen te brengen. Veel grootouders kennen klassiekers als Rummikub of klaverjassen nog uit hun eigen jeugd en spelen ze graag met hun kleinkinderen. Zo wordt een gewone avond een moment om verhalen te delen en samen te lachen.

Een kleine afspraak met groot effect

Een avond zonder schermen lost niet alles op, maar het kan wel veel betekenen. Kinderen oefenen geduld en concentratie, leren sportief verliezen en ervaren hoe leuk het is om echt samen iets te doen. En ouders krijgen er iets voor terug: een avond waarop het gezin even helemaal bij elkaar is. In een tijd waarin schermen overal zijn, is dat misschien wel het mooiste wat een spelletje kan bieden.